|
Những lái bò có thâm niên khi mua bán bò vẫn mua nhầm bò dở, bò thịt bị vỗ béo là chuyện thường. Còn ông bị mù hai mắt, bước thấp cao dò đường nhưng “xem bò tốt hay xấu là không... xê”. Nhìn ông mù lấy tay rờ rẫm xem tướng bò, lại nhớ chuyện tiếu lâm “thầy mù xem voi”.
Tuổi thơ bất hạnh
Người mù lái bò độc đáo có một không hai ấy là ông Trần Văn Khổng, 52 tuổi, ngụ xã biên giới Xuân Tô, Tịnh Biên, An Giang. Hồi nhỏ, Khổng hiếu động lắm, chân sáo chạy nhảy khắp cánh đồng câu cá, kéo lưới, mót lúa giúp gia đình. Năm 11 tuổi đang đào đất bắt trùn bỗng nghe ầm một tiếng nhức óc, Khổng ngã xuống chết lịm. Khi giật mình tỉnh dậy, Khổng chưa thấu hiểu bất hạnh đang ập xuống đầu. Cậu đã bị mù bởi trúng đầu đạn M79.
 |
| Ông Khổng như sinh ra để làm... lái bò. |
Người ta bảo Khổng lớn mạng nên lựu đạn nổ mà không chết. Nhưng với cậu bé non nớt thì việc đột ngột mất đi ánh sáng khổ đau đâu kém gì đã chết. Khổng như người cõi khác, lúc ngơ ngẩn, lúc cau có như con ngựa hoang. Người bạn thân nhất của Khổng là giấc ngủ. Trong cơn mơ cậu lại thấy mình sáng mắt, chạy nhảy với bạn bè… Khi tỉnh dậy đêm vẫn chưa tàn, cậu khóc rấm rức. Nhưng ngồi cú rũ mãi trong xó buồng, làm bạn với gối mền, cái giường tre kẽo kẹt hoài, Khổng chán. Sao một lần hụt chết, tâm trí Khổng đã lớn. Cậu biết không còn can đảm hủy cuộc đời mình dù lòng trần đầy bi thống. Rồi sau đó Khổng nằm mơ thấy tái lại cảnh bị mìn nổ tan xác, thức dậy cậu toát mồ hôi nhưng mừng thấy mình còn sống. Lúc đó Khổng chợt nhận ra rằng, còn sống là còn hạnh phúc.
Những tháng ngày náu mình cô đơn trong bóng tối đã phần nào giúp Khổng tính nhẫn nại. Anh tập tành làm quen lại với cuộc sống như thuở nào. Khổng cầm dao chầm chậm tập chẻ cũi, chầm chậm lặt từng mớ rau, nhè nhẹ rửa từng cái chén… Khi đôi tay đã thuần thục, đôi chân đã quen với lối mòn thấp cao, Khổng theo người thân đi cắt lúa mướn, nhổ cỏ thuê. Cuộc sống vất vả nhưng người thân rất vui thấy con em tìm lại được nụ cười đã tắt. Năm 1978, vùng biên giới xảy ra chiến tranh, Khổng theo gia đình chạy giặc xuống huyện Phú Tân, An Giang. Khổng tiếp tục làm thuê, làm mướn nuôi thân. Khổng không ngờ sự cần cù chịu khó, hiếu đễ của anh đã lọt vào mắt xanh cô gái giỏi giang Nguyễn Thị Lê. Khi cô bắt chuyện làm quen, Khổng ngạc nhiên đến khó ngủ vì đây là lần đầu tiên kể từ ngày mù mắt có người con gái trìu mến quan tâm. Rồi khi cô Lê gần xa hỏi chuyện khi nào anh lập gia đình Khổng sững người nghĩ đến chuyện thương hại của người đời. Tự ái đàn ông khiến anh khó chịu. Cô Lê là người chí tình thấy anh đột nhiên cáu tính đã đoán ra nên thẳng thắn nói chuyện lứa đôi. Khổng mừng hối thúc người thân đi dạm hỏi…
Xem tướng bò bằng... tay
 |
Ông Khổng trở thành lái bò, xem tướng bò
bằng... tay. |
Khổng đưa vợ trẻ trở lại nơi chôn nhau cắt rốn. Hai vợ chồng siêng năng chịu khó, ai kêu gì cũng làm nên dần dà dư giả chút đỉnh. Có tiền anh bàn với vợ mua con bò đi cày mướn, còn chị đi hái rau, bắt cá đồng ra chợ xa bán. Nhưng đi cày mướn được vài ngày Khổng ức lòng khi biết con bò mình mua là bò dỏm, cày một chút đã mệt nhoài. Khổng kêu bán bò nhưng gặp tay mua bò láu cá, thấy chủ bò mù nên bắt chẹt giá.
Khổng tìm mua bò mới, đã một lần bị hao tiền nên anh rút kinh nghiệm hỏi tướng bò từng chút. Gặp một số lái bò có lòng, thấy anh mù thật thà, gia cảnh lại khó nên chỉ không công vài mánh chọn bò kéo, bò thịt. Khổng ghi nhớ hết và nhẫn nại lội bộ các nơi mua bò. Mấy chủ bò nghe nói có ông mù hơi quái quái đi mua bò bằng cách lấy tay chân rờ từng chút trên thân bò nhưng không mua con nào, bèn nghĩ ông xem chơi nên quyết lòng làm khó cho ông bỏ đi. Mãi, Khổng cũng mua được con bò kéo tốt. Bò tốt, kéo khỏe đã mở ra bước ngoặt cho cuộc đời ông mù. Đêm ngủ thấy chồng cứ trăn trở, chị Lê mới gạn hỏi. Khổng ngồi bật dậy, nói ý định đi làm lái bò. Nghe chồng nói một hơi, chị Lê ngồi ngơ ngác…
Khổng theo mấy lái bò xin học nghề mua bò. Người ta cười hô hố nhưng nín bặt khi Khổng cứ lầm lì bám theo. Khổng nói người mù có cái hay riêng của người mù, đó là đôi tay mẫn cảm và thính giác nhạy bén. Khổng nói bò cũng có nhiều loại, có con hung dữ con hiền, có con kéo cày hay con dở… Chẳng hạn như mua bò cày ruộng mà gặp bò có vết xoáy ngang mí mắt hay xoáy đập đầu thì đừng dại mà mua bởi kéo cày một chút là thở phì phò. Còn mua bò thịt ông Khổng dùng tay vỗ vào lưng bò, vuốt đùi bò là ông đoán bò nặng bao nhiêu ký. Khổng cho biết, bò mập chưa hẳn cho nhiều thịt bởi có nhiều mỡ, còn có con gầy nhưng đầy thịt. Chọn bò thịt không đúng, mua về vỗ béo nửa tháng trời, nó vẫn không lên ký lô nào.
Là nhà nông nên Khổng hiểu con bò là cả tài sản, không phải ai cũng có tiền mua được bò nên việc mua bán bò ông chu đáo tới từng chi tiết. Mấy chục năm trong nghề, bán cả trăm con bò chưa ai than phiền, trách móc hay mắng ông là đồ vô lương tâm bán bò xấu, bò dỏm. Ông Khổng nói, có khi vì mua nhầm một con bò mà gia đình người ta lỗ lã sinh ra bất hòa, vợ chồng cắn đắn ông không nỡ. Có lẽ vậy nên nông dân các tỉnh ĐBSCL như An Giang, Đồng Tháp, Hậu Giang, Bến Tre,… muốn mua bò là cứ tìm đến người lái bò mù để mua những con bò đúng ý mình mà không sợ bị hố giá. Cứ đôi ba ngày, ông đi khắp miệt thôn sóc săn lùng, mua đi bán lại, lấy công làm lời. Bò thịt ông bỏ mối cho tiểu thương, lò mổ, còn bò kéo bán cho bà con miền bưng, miền trên. Ông còn qua Campuchia tìm mua bò.
Ông Khổng tâm sự, bây giờ nông dân dùng máy móc thay sức trâu bò cày xới, chuyển lúa thóc nhưng ở một số miệt miền bưng trâu bò vẫn hữu ích. Ông cũng coi theo vùng mà tư vấn cho người mua bò. Như ở vùng Hậu Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp… làm thần nông 2- 3 vụ nên đất ruộng thường là đất lún, đất lầy, đất sụp nên chọn bò loại gì cho hợp. Còn ở vùng núi khan nước thì nên chọn bò loại gì. Chẳng hạn như bò móng dày đi lộ đá rất hay, còn bò móng mỏng đi đường cát rất giỏi. Còn bò chậu móng bự lội nước giỏi, đạp sình sâu, đi lâu không mỏi. Riêng bò chậu móng nhỏ, đi nhanh, dẻo, bền trên lộ đường cát, nhưng đưa xuống miền bưng thì bị lún, chân quèo quào đi không nổi. Ngoài lái bò, Khổng còn nuôi bò, thịt để bán, bò lấy sức kéo. Hết mùa vụ quay về quê làm lúa, bán bò, còn làm thêm nghề phủ giống bò. Để tìm được giống tốt, ông đến tận Chợ Mới tìm mua. Vợ chồng xài nhín nhún nên của cải trong nhà tăng dần, giờ gia tài của ông là 5 cặp bò, 4 con nghé, 1 ha ruộng, nó là gia tài không nhỏ đối với nhà nông.
Ngồi nhớ lại chuyện đã qua, Khổng rùng mình. Nếu ngày đó cứ khư khư oán trách số phần hẩm hiu, không gượng dậy sống lạc quan với đời thì có lẽ ông đã tự tay vùi dập đời mình. Hạnh phúc, duyên tình, tiền của có khi nào từ trên trời rơi xuống, nếu có chắc đã đặng bền lâu? Cái gì cũng phải tự bản thân dấn thân tìm tòi, thất bại cũng là bài học để gượng dậy đi tiếp, còn thành công là sự khích lệ tiếp tục vượt lên…
Bài, ảnh: HOA MAI (Cần Thơ)
|